"O poprawie Rzeczypospolitej"

Dzieło życia Andrzeja Frycza Modrzewkiego powstało w roku 1551.

Spisane zostało po łacinie, a jego właściwa nazwa brzmi:

"Commentariorum de Republica emendanda libri quinque"

(Rozważań o poprawie Rzeczypospolitej ksiąg pięć).

Rękopis składał się z pięciu ksiąg:

-- De moribus (O obyczajach),

-- De legibus (O prawach),

-- De bello (O wojnie),

-- De Ecclesia (O Kościele),

-- De schola (O szkole).

W pierwszym wydaniu (Kraków 1551) zawarte były jednak tylko

pierwsze trzy, ze względu na cenzurę. Pełne dzieło ukazało

się 3 lata później w Bazylei. "Rozwazania" chętnie czytano i chwalono

w całej Europie, doczekały się więc wielu tłumaczeń na języki narodowe (m. in. francuski, hiszpaóski, niemiecki). W 1577 roku powstała również wersja po polsku (z pominięciem księgi "o Kościele" uznanej za heretycką).

Tłumacz Cyprian Bazylik nadał jej tytuł "O poprawie Rzeczypospolitej",

którego używamy do dziś.

Dzieło Modrzewskiego ma uniwersalny charakter, ponieważ porusza tematy

związane z państwem, demokracją, problemami moralnymi, społecznymi,

edukacją i Kosciołem. Autor przedstawia w nim reformy konieczne, według niego, do prawidłego funkcjonowania Rzeczypospolitej. Państwo idealne jest według Modrzewskiego oparte "na uczciwości obyczajów, na surowości sądów i na sztuce wojennej".

Autor wyraźnie opiera się na poglądach Arystotelesa, Platona i Cycerona, ale także Erazma z Rotterdamu, św. Tomasza z Akwinu czy Jana Kalwina.

Dzieło Modrzewskiego jest pierwszym europejskim traktatem tak obszernie omawiającym problemy paóstwa i podpowiadającym jednocześnie jak je usunąś, wprowadzając odpowiednie reformy.